fa تعیین مناطق لرزه زمین ساخت با به‌کارگیری روش‌های خوشه‌بندی افرازی داده‌های لرزه ای پژوهشي Research <p dir="RTL">مناطق لرزه&nbsp;زمین&nbsp;ساخت به مناطقی اطلاق می‌‌شوند که ویژگی‌های لرزه‌ای، زمین &nbsp;ساخت &shy;جنبا و سیستم گسلی شبیه به هم داشته&nbsp;باشند. شناسایی این مناطق به منظور ارزیابی خطر زمین&nbsp;لرزه، یکی از موضوعات حائز اهمیت در مطالعات لرزه‌‌ای است. روش‌‌های خوشه&nbsp;بندی به‌عنوان ابزاری مناسب برای شناسایی اطلاعات مرتبط باهم و استخراج الگوهای معنادار از بین تعداد زیادی از داده‌‌ها شناخته می‌شوند. با توجه به اینکه این روش‌ها علاوه بر نمایش بصری مناسب، نتایج قابل اعتمادی را نیز ارائه می‌‌دهند، می‌توانند ابزاری&nbsp;مناسب برای تعیین مناطق لرزه&shy;زمین&nbsp;ساخت باشند. در این تحقیق، از 3 روش خوشه‌بندی افراز کا-مینز، <span dir="LTR">;</span>کلارا و فازی سی-مینز استفاده شده&nbsp;است. به&shy;منظور تعیین تعداد بهینه خوشه‌ها در هر روش خوشه&nbsp;بندی، 5 شاخص اعتبارسنجی داویس بولدین، سیل هات، <span dir="LTR">SD</span>، <span dir="LTR">S_Dbw</span> و شیه-بنی مورد استفاده قرار گرفت. پارامترهای موقعیت زمین&nbsp;لرزه، عمق زمین&nbsp;لرزه، بزرگا، جاذبه، مغناطیس و تراکم گسل‌ها به&shy;منظور تعیین تعداد مناطق لرزه&shy;زمین&nbsp;ساخت، که به‌عنوان ورودی روش‌های خوشه&nbsp;بندی مورد استفاده&nbsp;قرار&nbsp;می‌گیرند، در نظر گرفته&nbsp;شدند. پس از تعیین تعداد بهینه خوشه‌ها، برای ارزیابی نتایج روشهای خوشه&nbsp;بندی، از مدل لرزه&nbsp;زمین&nbsp;ساخت کمیته ملی سدهای بزرگ ایران استفاده شد. بر اساس نتایج بدست آمده مشخص گردید که روش کلارا در مقایسه&nbsp;با بقیه روش‌ها سازگاری بسیار بیشتری با مناطق لرزه&shy;زمین&nbsp;ساخت ایران را دارد. در نهایت پس از مقایسه روش‌های خوشه&nbsp;بندی در تعداد خوشه‌های بهینه با مدل لرزه&shy;زمین&nbsp;ساخت مورد استفاده، تعداد مناطق لرزه&shy;زمین&nbsp;ساخت 13 منطقه بدست آمد.</p> <p>Seismotectonic provinces are defined as areas that have similar seismological characteristics, active tectonic fault system similar to each other. Identification of these areas is one of the most important subjects in seismic hazard analysis. Clustering methods are known as techniques for identifying information associated with the huge number of data. Since these methods are appropriate visual representations and provide reliable results, they can be an important tool for determining the seismotectonic provinces. In this study, three partitioning clustering methods were used including: K-means, CALARA, and Fuzzy C-means. For assessing the validity of these methods, five clustering validity indexes including: Davies-Bouldin, Silhouette, SD, S_Dbw, and Xie-Beni were used. Parameters including the earthquake epicenters, magnitude, gravity, magnetism, and fault density, as input clustering methods, were considered for modeling seismotectonic regions. After determining the optimal number of clusters, in order to evaluate the results of clustering model IRCOLD seismotectonic model was applied. The results showed that compared with other methods, CLARA have a greater compatibility with seismotectonic model in Iran. Finally, after comparing the number of optimized clustering methods with seismotectonic model it is concluded that the best number of seismotectonic provinces is 13.</p> مناطق لرزه زمین ساخت , خوشه بندی, شاخص‌های اعتبارسنجی, داده‌های زلزله Seismotectonic zones, clustering, validity indexes, seismic data 1 14 http://jgit.kntu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-128-46&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Kazemi Beydokhti محمد کاظمی بیدختی 10031947532846004627 10031947532846004627 No University of Tehran دانشگاه تهران Rahim Ali Abbaspour رحیم علی عباسپور abaspour@ut.ac.ir 10031947532846004628 10031947532846004628 Yes University of Tehran دانشگاه تهران