fa مطالعه رفتار مکانیکی لیتوسفر در منطقه زاگرس با استفاده از مدل‌سازی عددی سه‌بعدی به روش المان محدود پژوهشي Research مطالعه رفتار و مرز تغییر شکل لیتوسفر به عنوان لایه مکانیکی قوی‌ای که شامل پوسته و مانتل بالایی است، از جمله مباحث روز علوم ژئودینامیک به‌شمار می‌آید. در این مقاله با استفاده از مدل‌سازی عددی سه‌بعدی به روش المان محدود و استفاده از یک ریولوژی ویسکوز وابسته به دما (خزشی) در دو حالت Wet و Dry رفتار مکانیکی لیتوسفر در زاگرس با استفاده از دو ژئوترم Hot و Cold مورد بررسی قرار می‌گیرد. ضخامت پوسته بالا و پایین و همچنین قسمت مانتل بالایی براساس نگاشت‌های زلزله‌شناسی در مناطق مختلف زاگرس در نظر گرفته شده است. گسل‌ها به‌صورت المان‌های ویژه در مدل جاسازی شدند و از قانون کولمب پیروی می‌کنند. نتایج نشان می‌دهند که مرکز تغییر شکل (BDT) برای ژئوترم Cold و رئولوژی wet در عمق 5/10 کیلومتری و برای ژئوترم Cold و رئولوژی Dry در عمق 14 کیلومتری رخ می‌دهد. همچنین این مرز تغییر شکل (BDT) برای ژئوترم Hot به ترتیب در عمق 8 و 11 کیلومتری اتفاق می‌افتد. این نتایج با عمق زلزله‌هایی که در منطقه زاگرس رخ می‌دهد، تطابق خوبی دارد و حاکی از آن است که استحکام لیتوسفر در قسمت پوسته متمرکز شده است. A three-dimensional lithosphere model with horizontal dimensions of 1500×600 km. and a depth extent of 70 km. is constructed from available geophysical data to find out strength (as the maximum deviatoric stress the lithosphere supports at a given depth) in Arabia-Eurasia plate boundary zone. The constructed model is first used in the calculation of thermal initial condition and then strength envelopes were calculated using the obtained geotherm and rheological flow laws. Numerical models are run for initial temperature distributions representing cold and hot lithospheres with two different rheologies (wet and dry).The obtained mechanical structures were analyzed and compared with other geophysical data e.g., seismicity-depth and isotherm-depth distributions. Model results for wet and dry rheologies indicate that the depth of the brittle-ductile transition is about 8 km., and 11 km. for hot geotherm and 10.5 km. to14 km. and 21-28 for the cold one. The results are in good agreement with focal depth in the Zagros that most earthquakes occur in 8 to 15 km. depth (Tatar et al., 2004 and Jackson et al., 2008) that the long-term strength of the continental lithosphere resided only in its upper part, which was contained wholly within the crust. رئولوژی, المان محدود, لیتوسفر, ژئوترم, زاگرس Rheology, Finite-element methods, Brittle, Geotherm, Iran 19 30 http://jgit.kntu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-128-9&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Reza Nankali حمیدرضا نانکلی nankali@ncc.org.ir 10031947532846004762 10031947532846004762 Yes National Cartographic Center of Iran سازمان نقشه‌برداری کشور Behzad Vosooghi بهزاد وثوقی 10031947532846004763 10031947532846004763 No K.N.Toosi University of Technology دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی Farhad Sobouti فرهاد ثبوتی 10031947532846004764 10031947532846004764 No Institute for Advanced Studies in Basic Sciences, Zanjan مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه زنجان Khaled Hessami خالد حسامی 10031947532846004765 10031947532846004765 No International Institute of Earthquake of Engineering and Seismology پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله