fa مدلسازی مکانی انتشار آلودگی صوتی ناشی از حمل و نقل ریلی سیستمهای اطلاعات مکانی (عمومی) GIS پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;">در دهه‌های اخیر افزایش جمعیت از یک سو و پیشرفت صنایع و تکنولوژی از سوی دیگر منجر به شکل‌گیری سکونتگاه‌های شهری بزرگ و فشرده شده است. وجود انواع سیستم‌های حمل و نقل و توسعه زیرساخت‌های شهری از جمله ویژگی‌های شهرهای امروزی محسوب</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">می‌شود. توسعه زیرساخت‌ها و سیستم‌های حمل و نقل، علی‌رغم تسریع رفت و آمد و تسهیل فعالیت‌های روزمره، عامل بروز مسائل و مشکلات عدیده&shy;ای از جمله ترافیک، آلودگی هوا، آلودگی صوتی و غیره می‌باشد. آلودگی صوتی به عنوان یکی از مهمترین عوامل تهدید سلامت انسان، در دراز مدت می‌تواند موجب بروز آزردگی، اختلال خواب، سردرد، کاهش قدرت یادگیری و ادراک و ابتلاء به بیماری‌های قلبی و عروقی و فشار خون گردد. صوت در اثر طیف وسیعی از فعالیت‌ها و فرآیندها ایجاد می‌شود. از جمله مهم‌ترین منابع</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">آلودگی صوتی می‌توان به ترافیک جاد‌ای و ریلی، نشست و برخاست هواپیماها، صنایع و کارگاه‌ها و اماکن تجمع و فعالیت افراد اشاره</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">نمود. آگاهی از وضعیت انتشار آلودگی صوتی در محیط‌های شهری و شناسایی جمعیت در معرض خطر، اقدامات اولیه‌ای است که بایستی در برنامه‌ریزی&shy;ها از آن به عنوان اطلاعات پایه به منظور کاهش آسیب‌پذیری‌ استفاده گردد. در حال حاضر تردد قطارها در طول خطوط ریلی، بعد از ترافیک جاده‌ای مهمترین عامل انتشار آلودگی صوتی محسوب می‌گردد. این امر بویژه در شهر بزرگی مانند تهران که مسیر ریل در مسافت زیادی از بین مناطق مسکونی عبور می‌کند اهمیت بیشتری می‌یابد. در این مطالعه با رویکردی مکانی، انتشار آلودگی صوتی ناشی از حمل و نقل ریلی در شهر تهران مدلسازی شد. به این منظور از استاندارد محاسبه و اندازه‌گیری آلودگی صوتی ناشی از ترافیک ریلی </span><span style="font-family:b nazanin;">برای محاسبه تراز صدای تولید شده در منبع صوت (مسیر ریل) استفاده گردید. نحوه انتشار و تضعیف صوت در محیط نیز بر اساس روش ارائه شده در استاندارد ایزو 2-9613 مدلسازی گردید. بر اساس نتایج به‌دست آمده، آلودگی صوتی با منبع ریلی در محدوده مورد مطالعه بین 43 تا 88 دسیبل </span><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">dB(A</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:b nazanin;">)</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"> متغیر است. مقایسه تراز صدای برآورد شده با مقادیر اندازه&shy;گیری شده، </span><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">RMSE</span></span> <span style="font-family:b nazanin;">3.5 دسیبل را نشان می‌دهد. همپوشانی نقشه آلودگی صوتی با اطلاعات جمعیتی محدوده نشان می‌دهد که حدود 200 هزار نفر در معرض آلودگی صوتی بیشتر از 70 دسیبل و حدود 730 هزار نفر در معرض آلودگی صوتی بیشتر از 60 دسیبل قرار دارند. بدیهی است در صورت عدم برخورداری منازل مسکونی از عایق صوتی مناسب، سلامت جمعیت زیادی از ساکنین مجاور مسیر ریل با خطر جدی مواجه است.</span><span style="font-family:b nazanin;">.</span><strong><span style="font-family:b nazanin;"></span></strong> In recent decades, population growth and progress of technology have shaped large and compact urban settlements. Existence of huge transportation systems and developed urban infrastructures are among the most important properties of modern cities. In spite of prompt transit and facilitated daily activities, development of transportation systems causes many problems, including traffic, air and noise pollutionand so on. Noise pollution as one of the most important human health threats can cause annoyance, sleep disturbance, decreased learning ability and even cardiovascular problems and blood pressure in long time. Sound is caused by a wide range of activities and processes. Road traffic, railways, airplanes landing, workrooms, industries and communicate places are the most important noise sources. Awareness of the noise emission status in urban environments and the identification of people at risk are primary steps that should be taken in planning as a basic information to reduce vulnerability. Currently, trains running along railways, after traffic jams, are ecoming the crucial&nbsp; source of noise pollution. This is especially important in a large city such as Tehran, which crosses the rails a long way in residential areas. In this study, a spatial approach was used to model the noise pollution caused by railway transport in Tehran. To this end, the RMR standard was used to calculate the noise level generated in the source of sound (rail path). The noise emission and its attenuation in the environment was also modeled based on the method presented in ISO 9613-2. According to the results, the railway noise range in the studied area varies from 43 to 88 dB. The comparison of the estimated noise level with the measured values indicates a 3.5 dB RMSE. The overlapping of the noise map with the demographic data indicates that around 200,000 people are exposed to noise pollution of more than 70 dB and about 730,000 are exposed to noise pollution greater than 60 dB. Obviously, in the absence of proper residential insulation, the health of a large population of residents adjacent to the railway is at serious risk<span dir="RTL">.</span> آلودگی صوتی, حمل و نقل ریلی, مدلسازی مکانی, الگوریتم انتشار صوت. noise pollution, rail transportation, spatial modelling, noise propagation algorithm. 145 168 http://jgit.kntu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-635-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Kazemzadeh علی کاظم زاده 10031947532846007456 10031947532846007456 No University of Tehran دانشگاه تهران Ilia Laali Niyat ایلیا لعلی نیت ilia_laali@yahoo.com 10031947532846007457 10031947532846007457 Yes Kharazmi university of Tehran دانشگاه خوارزمی