fa پهنه‌بندی توزیع فضایی جمعیت شهری به روش درونیابی سطحی با استفاده از سیستم‌های اطلاعات مکانی تصویر مبنا- منطقه مورد مطالعه: شهر تهران پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin-right:7.05pt;">آگاهی از مشخصات جمعیتی یک شهر از نیازهای اولیه تصمیم‌گیرندگان شهری می‌باشد. این در حالی است که داده‌های جمعیتی عموماً در&nbsp;بازه‌های زمانی بلند مدت از قبیل ده یا پنج ساله تهیه و یا بازبینی می‌شوند. در این فاصله زمانی، جمعیت با اعمال تخمین‌های غیر شهودی و تقریبی از قبیل نرخ متوسط مهاجرت و یا داده‌های آماری دقیق‌تری چون زاد و ولد تخمین زده می‌شود. در کنار نادقیق بودن نتایج تخمین‌های جمعیتی نکته مهم عدم امکان استفاده از آنها برای ارائه برآوردی از پراکندگی جمعیت می‌باشد. این تحقیق با احساس نیاز به بهبود تخمین جمعیت و بالاخص تعیین پراکندگی جمعیت در محیط‌های شهری به ارائه روشی مبتنی بر بکارگیری داده‌های مکانی پرداخته&nbsp;است. فرضیه تحقیق عبارتست از اینکه عامل مکان در قالب کاربری اراضی و تراکم و پراکندگی جمعیت دارای ارتباط مشخصی با&nbsp;یکدیگر می‌باشند. در صورت مشخص بودن ارتباط مزبور و وجود تخمین‌های دقیق‌تر و عینی‌تری از تغییرات کاربری اراضی، می‌توان این&nbsp;تغییرات را در تراکم و پراکندگی جمعیت تصویر نمود. نتیجه این فرآیند افزودن فاکتوری عینی و قابل اطمینان در تخمین جمعیت است که می‌تواند سبب بهبود روش‌های تخمینی موجود گردد. در این تحقیق چند ارتباط اصلی میان کاربری اراضی و جمعیت از قبیل سکونت، تمایل به زندگی در مجاورت یکدیگر و همچنین توزیع پیوسته جمعیت در حوزه مکانی معرفی شده‌اند. این ارتباط‌ها با استفاده از روش تخمین و حداکثرسازی در محیط محاسباتی یک سیستم اطلاعات مکانی تصویر مبنا پیاده‌سازی شده‌اند تا شبیه‌سازی از جمعیت و پراکندگی آن در&nbsp;شهری مانند تهران حاصل گردد. روش تخمین و حداکثرسازی در این تحقیق به عنوان نوعی از درونیابی سطحی بکار گرفته شده است. داده‌های کاربری اراضی مورد نیاز نیز از تصاویر ماهواره‌ای <em><span dir="LTR">IRS-D</span></em> مربوط به تاریخ‌های 06/03/2012 و 26/10/2013 استخراج شده است. نتایج&nbsp;حاصل برآورد مناسبی از جمعیت و پراکندگی آن را در منطقه مورد مطالعه خاطر نشان می‌سازد.</p> <p>Demographic characteristics of a city are of a primary needs for urban decision makers. These demographic data, however are prepared or revised over long periods of e.g. about five to ten years. During these periods, the population is estimated based on subjective and approximate data like migration, along with more precise and objective data like birth and death. The result, which is subjective and imprecise data, cannot be used for deriving population distribution. Considering the need for more objective and precise estimation of population and population distribution of cities, this paper provides a spatial methodology. The premise is that the spatial characteristics of land uses and population density and population have specific relations. By defining these relations and using a precise and objective estimation of the land uses, we can project the population density and population. This methodology improves the population estimation by providing higher level of precision and objectiveness. In this paper, we introduceour findings of specific relations between land uses, e.g. settlement pattern and the human attitude to live near other human settlements and spatial continuous distribution of population. These relations are implemented in a geographical information system (GIS) using estimation-maximization (EM) approach and population density and distribution of the city Tehran, Iran is derived. The EM is used here as an area interpolation approach. The land use data are extracted from IRS-D satellite images. Besides, strategies are described in this paper dealing with the problem of lacking the spatial data.</p> توپولوژی, آمار جمعیتی, تصاویر ماهواره‌ای, درونیابی سطحی. Topology, Demographic data, Satellites Image, Area Interpolation 65 82 http://jgit.kntu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-128-67&slc_lang=fa&sid=1 Reza Aghataher رضا آقاطاهر Reza_Aghataher@yahoo.com 10031947532846004817 10031947532846004817 Yes Azad University دانشگاه آزاد واحد یادگار امام (ره) Najmeh Neysani Samany نجمه نیسانی سامانی 10031947532846004818 10031947532846004818 No University of Tehran دانشگاه تهران