fa مدل‌سازی عامل-بنیان توسعه شهری با تعاملات الهام گرفته از الگوریتم بهینه‌سازی ازدحام ذرات سیستمهای اطلاعات مکانی (عمومی) GIS پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin-top:0cm;margin-right:7.1pt;margin-bottom:0cm;margin-left:7.1pt;margin-bottom:.0001pt;"><span style="font-family:b nazanin;">گسترش روز افزون شهر‌نشینی به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه موجب توسعه‌ی هر چه بیشتر مناطق شهری می‌گردد. رشد جمعیت و مهاجرت روستاییان به شهرها، از عوامل عمده‌ی این توسعه می‌باشند. با انجام برنامه‌ریزی دقیق، توسعه شهری به سمت و سوی مناسب هدایت</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">خواهد شد. توسعه‌ی مناسب شهر نیز موجب می‌گردد، امکانات شهری به‌صورت مناسب در سطح شهر فراهم شده و از سوی دیگر آسیب کمتری به طبیعت وارد شود. برای انجام برنامه‌ریزی دقیق‌تر، شبیه‌سازی رایانه‌ای راه‌حل بسیار مناسبی است. با به‌کارگیری تکنیک‌های سیستم اطلاعات مکانی </span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">(GIS)</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;">، آنالیزهای آماری و داده‌های شهری مناسب، شبیه‌سازی یارانه‌ای امکان‌پذیر است. در این پژوهش سعی</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">شده</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">است با تلفیق مدل عامل-مبنا و الگوریتم بهینه‌سازی ازدحام ذرات </span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">(PSO)</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"> مدل نوینی در راستای شبیه‌سازی توسعه شهری، توسعه</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">داده شود. شهر زنجان به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب‌شده و توسعه شهری آن در بازه‌ی زمانی سال 2005 تا 2015 مورد</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">بررسی قرار</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">گرفته است. در مدل توسعه داده‌شده، اقشار مختلف توسعه‌دهندگان با توجه به سطح درآمدشان به سه دسته عامل</span> <span style="font-family:b nazanin;">با رفتارهای مختص خود تقسیم شده‌اند که در محیط به کاوش پرداخته و شرایط محیط را مورد سنجش قرار می‌دهند. در نهایت عامل‌ها مکان مناسبی را جهت</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">توسعه انتخاب کرده و توسعه می‌دهند. </span><span style="font-family:b nazanin;">نزدیکی خروجی مدل به واقعیت، بر مبنای </span><span style="font-family:b nazanin;">شاخص کاپا 74% محاسبه گردید.</span> <span style="font-family:b nazanin;">این مقدار برای شاخص کاپا نشان می‌دهد، مدل ارائه‌شده در این پژوهش، توسعه شهر را با دقت مناسبی پیش‌بینی می‌کند. </span><span style="font-family:b nazanin;">از طرفی با مقایسه نتایج می‌توان</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">نتیجه گرفت وارد کردن تأثیرات روابط اجتماعی افراد در جامعه توسط الگوریتم </span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">PSO</span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"> بر دقت مدل می‌افزاید و با در نظر گرفتن این</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">پارامتر پیش‌بینی‌ها تطابق بیشتری با واقعیت دارند</span><span style="font-family:b nazanin;">. پیشنهاد می‌شود در تحقیقات آتی، رفتار عامل‌ها با جزئیات بیشتری از جمله رقابت</span>&nbsp;<span style="font-family:b nazanin;">عامل‌ها مدل شود.</span></p> <p>Population growth, urbanization and immigration from rural areas to cities results in increasing expansion of<br> the cities. The adequate urban development requires proper and accurate planning, such those facilities for the<br> new areas that are provided and environmental impacts are lessened. Computer based simulation and<br> prediction of urban growth can be assumed as a good start for urban planning. In this research, a new agent<br> base simulation of urban growth is developed, in which the communication and decision of agents are imitated<br> from the Particle Swarm Optimization (PSO) algorithm. The model is tested on the urban growth of Zanjan<br> city- Iran between 2005 and 2015. In this model, land developers are classified into three groups of agents<br> according to their income level. These agents search the environment and find proper lands for development<br> according to their priorities and conditions. The output of the model is 74% similar to the reality according to<br> the Kappa index. This and other results show that the model can predict the expansion of the city adequately.<br> Moreover, the comparison made shows that modeling of the relations and communications between agents<br> similar to PSO can slightly improve the quality of the model. The results showed the adequacy of the proposed<br> agent-based modelling for the simulation of urban growth. To have a more accurate model, it is recommended<br> to model the behavior of the agents with more details and also to consider the competition between agents.</p> توسعه شهری, شبیه سازی, عامل مبنا, ازدحام ذرات Urban Growth, Simulation, agent, PSO 49 64 http://jgit.kntu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-275-2&slc_lang=fa&sid=1 Farnaz Kaviari فرناز کاویاری Farnaz_Kaviari@ mail.kntu.ac.ir 10031947532846004902 10031947532846004902 Yes K.N.Toosi University of Technology دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی Mohamad Sadi Mesgari محمدسعدی مسگری 10031947532846004903 10031947532846004903 No K.N.Toosi University of Technology دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی Farhad Hosseinali فرهاد حسینعلی 10031947532846004904 10031947532846004904 No Shahid Rajaee Teacher Training University دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی Samane Vaezi سمانه واعظی 10031947532846004905 10031947532846004905 No K.N.Toosi University of Technology دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی